سنتور یکی از قدیمی‌ترین و اصیل‌ترین سازهای کوبه‌ای زهی ایران است که صدای درخشان و شفاف آن، آن را به یکی از محبوب‌ترین سازها در میان هنرجویان موسیقی سنتی تبدیل کرده است. در این مقاله نگاهی می‌اندازیم به تاریخچه، ساختار و انواع این ساز زیبا.
تاریخچه سنتور
قدمت سنتور به هزاران سال پیش باز می‌گردد و شواهد باستان‌شناسی نشان می‌دهد که سازهای مشابه آن در تمدن‌های بین‌النهرین نیز وجود داشته‌اند. نام سنتور برگرفته از واژه یونانی «سانتوریون» است که بعدها در فرهنگ موسیقی ایرانی جای خود را باز کرد و به شکل امروزی تکامل یافت.
سنتور را می‌توان مادر بسیاری از سازهای زهی کوبه‌ای در دنیا دانست؛ از پیانو گرفته تا دالسیمر اروپایی.
ساختار سنتور
سنتور استاندارد از یک جعبه چوبی ذوزنقه‌ای شکل تشکیل شده که روی آن ۷۲ سیم فلزی در ۹ خرک کشیده شده است. هر خرک چهار سیم را از هم جدا می‌کند و نوازنده با استفاده از دو مضراب چوبی سبک به نام «مضراب» روی سیم‌ها می‌نوازد.
- جعبه طنین: معمولاً از چوب گردو یا توت ساخته می‌شود.
- خرک‌ها: ۹ عدد که سیم‌ها را به گروه‌های چهارتایی تقسیم می‌کنند.
- مضراب: دو چوب سبک با سری از جنس چوب یا فلز.
انواع سنتور
امروزه سنتورهای مختلفی در بازار موجود است که از نظر تعداد خرک، جنس چوب و کوک با یکدیگر تفاوت دارند. رایج‌ترین نوع، سنتور ۹ خرکه است که در آموزشگاه‌های موسیقی از جمله آموزشگاه موسیقی اوزان برای آموزش مبتدیان تا پیشرفته استفاده می‌شود.
نوازندگان مشهور
استادانی همچون فرامرز پایور، پرویز مشکاتیان و اردوان کامکار از پیشگامان نوازندگی و آهنگسازی برای سنتور در دوران معاصر به شمار می‌روند که هرکدام سبک منحصر به فردی در نوازندگی این ساز ارائه کرده‌اند.
جمع‌بندی
سنتور با وجود سادگی ظاهری، سازی است که یادگیری آن نیازمند صبر، تمرین مداوم و آشنایی با ردیف موسیقی ایرانی است. اگر به یادگیری این ساز علاقه‌مندید، دوره‌های آموزشگاه موسیقی اوزان می‌تواند نقطه شروع خوبی برای شما باشد.
عکس‌ها و توضیحات تکمیلی راجع به مضراب‌ها خیلی کمک‌کننده بود. پیشنهاد می‌کنم یک مقاله هم درباره کوک سنتور بنویسید.
سلام مریم جان، بله سنتور ۹ خرکه استاندارد آموزشی است و برای شروع کاملاً مناسبه. می‌تونید برای مشاوره بیشتر با بخش ثبت‌نام تماس بگیرید.
من هنرجوی سنتور آموزشگاه موسیقی اوزان هستم و واقعاً این مقاله به درک بهتر ساختار سازم کمک کرد. سوالی داشتم؛ آیا سنتور ۹ خرکه برای مبتدی‌ها هم مناسبه؟
مقاله خیلی خوب و کاملی بود، مخصوصاً بخش تاریخچه سنتور برام جالب بود. ممنون از تیم اوزان.